مشاوره پیش از ازدواج به زوجین کمک می‌کند متوجه شوند که: چقدر نسبت به ازدواج تعهد دارند؟ از ازدواج چه می‌خواهند؟ چقدر از مهارت‌های زوجی برخوردارند؟

بسیاری از جوانان از شرایط آشنایی پیش از ازدواج آگاهی ندارند و ممکن است در شروع و تداوم رابطه مشکل داشته باشند.

ازدواج و تشکیل خانواده مستلزم کسب مهارت‌هایی مانند خودآگاهی و شناخت طرف مقابل، کنترل خشم، مقابله با استرس، ارتباط مؤثر، همدلی، مهارت تصمیم‌گیری و حل مسئله است.

مشاوره پیش از ازدواج فرایندی است که طی آن مشاور تلاش می‌کند مراجعینی که در آستانه ازدواج قرار دارند را در مورد نقاط قوت و ضعف ازدواج پیش روی خود آگاه کند و برای مواجهه با چالش‌های احتمالی پیشنهادهایی ارائه دهد.

به عبارت دیگر، مشاوره پیش از ازدواج نوعی مشاوره مختصر با هدف کمک به تصمیم‌گیری درست برای مراجعان است.

جلسات اولیه به صورت مشترک برای بررسی خودآگاهی و دیگرآگاهی هر یک از زوجین، دلایل ازدواج، انتظارات و دیگر ویژگی‌ها برگزار می‌شود. سپس جلسات انفرادی برای هر یک از دو نفر به منظور شناخت بیشتر خود مراجع و خانواده او و در پایان جلسات مشترک نهایی تشکیل می‌گردد.

مقیاس نیازهای گلسر، پرسشنامه ۱۶ عاملی کتل، تست MCMI یا MMPI، پرسشنامه باورهای ارتباطی و طرحواره‌های زوجین، مقیاس دلبستگی هازن-شیور، و پرسشنامه باورهای زناشویی.

فرزندپروری سالم می‌تواند بستری مناسب برای موارد زیر فراهم کند:

1. فرصت رشد برابر برای همۀ اعضای خانواده
2. اعتماد به نفس و رشد کفایت فرزند
3. بلوغ عاطفی فرزند
4. برقراری فضای رشد متعادل انواع مهارت‌ها در فرزند

دلبستگی اساس زندگی ماست که تا زمان مرگ هم همراه ماست و عبارت است از پیوند عاطفی عمیقی که با افراد مهم در زندگی خود برقرار می‌کنیم؛ به‌طوری که وقتی با آن‌ها تعامل می‌کنیم احساس نشاط و شعف کرده و به هنگام استرس، از اینکه آن‌ها را در کنار خود داریم احساس آرامش می‌کنیم.

تا دو سالگی خیلی مهم است که دلبستگی به شکل درست و به اندازۀ کافی شکل بگیرد. بدین ترتیب که تا دو سالگی باید چهره‌های دلبستگی در دسترس (یعنی کودک آن‌ها را ببیند) و پاسخگو (یعنی نیازهای کودک را بشناسد و به آن‌ها پاسخ بدهد) باشند.

در دسترس و پاسخگو بودن برای شکل‌گیری حس امنیت بسیار حیاتی است. به عبارتی، شکل‌گیری کامل این امنیت دو سال زمان می‌برد.

این نیازها جهان‌شمول هستند و همۀ انسان‌ها این نیازها را دارند. افراد سالم می‌توانند این نیازها را به طور سازگارانه‌ای ارضاء کنند:

• نیاز به دلبستگی ایمن و ارتباط سالم با دیگران
• خودگردانی، کفایت، و هویت
• آزادی در بیان نیازها و هیجان‌های سالم
• خودانگیختگی و تفریح
• محدودیت‌های واقع‌بینانه و خویشتن‌داری

در فرزندپروری سالم، والدین یاد می‌گیرند نیازهای عاطفی بنیادین کودک را به اندازۀ کافی برآورده کنند تا طرحواره یا طرحواره‌های ناسازگار در کودک ساخته نشود.

شکل‌گیری این طرحواره‌ها نتیجه سه عامل اصلی زیر است:

1. محیط اولیه (شامل تجارب نخستین کودکی از خانواده، همسالان، مدرسه و جامعه)
2. خلق‌وخو، سرشت طبیعی و ژنتیک کودک
3. ارضای ناکافی نیازهای هیجانی اساسی

روابط متعددی که کودک در داخل و خارج از خانه برقرار می‌کند به این بستگی دارد که او فکر می‌کند روابط به طور کلی چگونه عمل می‌کنند. اگر ببیند خانواده‌اش در طول زمان‌های خوش و زمان‌های دشوار به افکار و احساسات یکدیگر اهمیت می‌دهند، به مرور زمان یاد می‌گیرد که این کار در ارتباط با دیگران مهم است.

به بیانی دیگر، کودک در بافت زندگی خانوادگی کم‌کم یاد می‌گیرد مسائل را از نقطه‌نظرهای متفاوت سه، چهار، یا پنج نفره ببیند و درک کند.

مهارت در لغت به معنای ورزیدگی و زبردستی در انجام فن و کار می‌باشد. در برنامۀ آموزش مهارت‌های زندگی مهارت یعنی: توانایی ایجاد روابط بین‌فردی مناسب و مؤثر، انجام مسئولیت‌های اجتماعی، انجام تصمیم‌گیری‌های صحیح، حل تعارض‌ها و کشمکش‌ها بدون توسل به اعمالی که به خود یا دیگران صدمه می‌زنند. به عبارت دیگر، مهارت‌های زندگی مهارت‌های شخصی و اجتماعی هستند که کودکان و نوجوانان باید آن‌ها را یاد بگیرند تا بتوانند در مورد خود، انسان‌های دیگر و کل اجتماع به‌طور مؤثر، شایسته و مطمئن عمل نمایند.

1. مهارت‌های خودآگاهی
2. مهارت همدلی
3. مهارت روابط بین‌فردی
4. مهارت ارتباط مؤثر
5. مهارت مقابله با استرس
6. مهارت مدیریت هیجان‌ها
7. مهارت حل مسئله
8. مهارت تصمیم‌گیری
9. مهارت تفکر خلاق
10. مهارت تفکر نقادانه